Malatya kayısısının dünya markasına dönüşen yolculuğu nasıl başladı? 19. yüzyıldaki ticaret ağı, Ermeni tüccarların rolü ve 1934’te Paris’e gönderilen kayısı numuneleriyle başlayan tarihi süreç bu haberde.
Bugün dünya kuru kayısısının büyük bölümünü tek başına üreten Malatya’nın uluslararası başarı hikâyesi sanılandan çok daha eskiye uzanıyor. Osmanlı’nın son döneminde Avrupa’ya uzanan ticaret ağında Ermeni tüccarlar önemli rol oynarken, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Malatya Ticaret ve Sanayi Odası’nın attığı dikkat çekici adım, kayısının dünya markasına dönüşmesinde dönüm noktalarından biri oldu.
Bugün milyonlarca dolarlık ihracat geliri sağlayan Malatya kayısısı, bir asır önce kentin en önemli ihraç ürünü bile değildi. Cumhuriyet’in ilk yıllarına ait ticaret kayıtlarında Malatya’nın öne çıkan ürünleri arasında afyon, deri ve bez yer alırken, kayısı henüz dünya pazarlarında hak ettiği değeri bulamamıştı.
Malatya kayısısının uluslararası pazarlarda tanınmaya başlamasında 19. yüzyılda bölgede faaliyet gösteren Ermeni tüccarlar önemli rol üstlendi.
Malatya’da üretilen kuru kayısılar kervanlarla İstanbul’a taşınıyor, buradan da Fransa başta olmak üzere Avrupa’nın farklı ülkelerine gönderiliyordu. Haftalar süren yolculukların ardından Avrupa pazarlarına ulaşan Malatya kayısısı, zamanla yabancı tüccarların da dikkatini çekmeye başladı.
Malatya kayısının dünya pazarına açılmasında en dikkat çekici gelişmelerden biri ise 1934 yılında yaşandı. Malatya Ticaret ve Sanayi Odası, Paris Büyükelçiliği Ticaret Ataşeliği’ne kuru kayısı numuneleri göndererek Fransa pazarı hakkında araştırma yapılmasını istedi.
Bu girişim, Malatya kayısının Avrupa’da daha geniş pazarlara ulaşması amacıyla gerçekleştirilen ilk resmi tanıtım çalışmalarından biri olarak kayıtlara geçti. Dönemin ulaşım ve iletişim şartları düşünüldüğünde, Malatya’dan Paris’e gönderilen birkaç paket kayısı, yalnızca bir numune değil, aynı zamanda şehrin geleceğine yapılan önemli bir yatırım niteliği taşıyordu.
1931 yılında demiryolunun Malatya’ya ulaşmasıyla birlikte kayısı ticaretinde yeni bir dönem başladı. Ürünlerin liman kentlerine daha hızlı ulaştırılması, ihracat maliyetlerini düşürdü. Böylece Avrupa pazarına sevkiyat kolaylaşırken, Malatya kayısı da uluslararası ticarette daha güçlü bir yer edinmeye başladı.
1930’lu yıllarda Avrupa pazarına girebilmek için gönderilen birkaç paket numuneyle başlayan süreç, bugün Malatya’yı dünyanın kuru kayısı merkezi haline getirdi. Günümüzde dünya kuru kayısısının büyük bölümü Malatya’da üretiliyor. Kentten her yıl onlarca ülkeye yapılan ihracat, yüz milyonlarca dolarlık ekonomik değer oluşturuyor.
Bir zamanlar kervanlarla İstanbul’a taşınan kayısı, bugün modern lojistik ağlarıyla dünyanın dört bir yanına ulaşıyor. Malatya kayısısının dünya markasına dönüşmesinin ardında ise Osmanlı döneminde kurulan ticaret ağları, Cumhuriyet’in ilk yıllarında atılan cesur tanıtım adımları ve yıllar içinde büyüyen ihracat vizyonu yatıyor.
Kaynak: Tahir ÖZÇELİK
Dünya markası kayısı maalesef sömürgeciler tarafından yok pahasına alınıp fahiş bir fiyatla tüketicilere satılıyor. Hem kayısı üreticisi hemde tüketiciler mağdur edilmiş durumda. Bu duruma yetkililerin çok acil müdahale etmesi gerekiyor. Tekelci sömürgecileri memleketimizde istemiyoruz.Bu emek sömürücülerin işletme ruhsatları derhal iptal edilmelidir.