1927’den 2026’ya Türkiye’nin en kalabalık illeri sıralamasında Malatya’nın inişli çıkışlı grafiği dikkat çekiyor. 10. sıradan 29. sıraya gerileyen kentin nüfus serüveni, göç, deprem ve kentleşme politikalarının izlerini taşıyor.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye’nin nüfus bakımından en büyük vilayetlerinden biri olan Malatya’nın yaklaşık 90 yıllık nüfus serüveni dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. 1935’te 411 bin 513 kişiyle Türkiye’nin en kalabalık 10’uncu vilayeti olan Malatya, nüfusu 755 bin 854’e yükselmesine rağmen bugün 29’uncu sırada bulunuyor.
Rakamlar Malatya açısından dikkat çekici bir değişimi gözler önüne seriyor. 1935 yılında 411 bin 513 nüfusa sahip olan Malatya, Türkiye genelinde 10’uncu sıradaydı. 2025 verilerine göre ise kentin nüfusu 755 bin 854 kişiye ulaşırken Türkiye sıralamasındaki yeri 29’unculuğa geriledi. Başka bir ifadeyle Malatya’nın nüfusu yaklaşık 90 yılda 344 bin kişi artarken, nüfus sıralamasında 19 basamaklık gerileme yaşandı.
Ancak rakamları karşılaştırırken önemli bir ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekiyor. 1935 yılındaki Malatya vilayetinin idari sınırları bugünkü Malatya’dan farklıydı. Dolayısıyla 411 bin 513 kişilik nüfus, günümüzdeki il sınırlarıyla birebir aynı coğrafyayı kapsamıyordu. Malatya’nın nüfus tablosunu değiştiren en önemli gelişmelerden biri ise Adıyaman’ın il olmasıyla yaşandı.
Adıyaman’ın 1954 yılında il yapılmasının ardından daha önce Malatya’ya bağlı bulunan bazı yerleşimler yeni kurulan Adıyaman iline bağlandı. Bu idari değişiklikle birlikte Malatya’nın sınırları ve doğal olarak toplam nüfusu da değişti. Bu nedenle Malatya’nın 1935’teki Türkiye 10’unculuğundan bugünkü 29’unculuğuna uzanan süreç yalnızca nüfus artış hızıyla açıklanmıyor. İdari sınır değişiklikleri de tablonun önemli bir bölümünü oluşturuyor.
Bir diğer önemli etken ise Türkiye’de yaşanan büyük iç göç dalgası oldu. Özellikle 1950’li yıllardan itibaren hızlanan kentleşmeyle birlikte milyonlarca kişi kırsal bölgelerden büyük kentlere ve sanayi merkezlerine göç etti. İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere sanayi, ticaret ve turizmin geliştiği kentlerin nüfusu hızla yükseldi. Zaman içerisinde çok sayıda şehir nüfus bakımından Malatya’nın önüne geçti.
| Yıl | Nüfus | Türkiye Sıralaması |
|---|---|---|
| 1927 | ~273.000 | 10. |
| 1935 | ~350.000 | 13. |
| 1940 | ~380.000 | 13. |
| 1950 | ~420.000 | 14. |
| 1960 | ~500.000 | 15. |
| 1970 | ~560.000 | 17. |
| 1980 | ~620.000 | 18. |
| 1990 | ~702.000 | 18. |
| 2000 | ~853.000 | 16. |
| 2008 | ~767.000 | 25. |
| 2012 | ~762.000 | 26. |
| 2018 | ~797.000 | 25. |
| 2023 | ~742.000 | 28. |
| 2026 | ~756.000 | 29. |
Malatya’nın nüfusu 1935’ten günümüze önemli ölçüde arttı. Ancak Türkiye’nin toplam nüfusundaki büyük artış ve bazı kentlerin yoğun göç alması nedeniyle Malatya’nın ülke nüfusu içerisindeki ağırlığı aynı ölçüde büyümedi. Son yıllarda yaşanan gelişmeler de nüfus hareketlerini etkiledi. Özellikle 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Malatya’dan farklı şehirlere gerçekleşen göçler, kentin yakın dönem nüfus tablosuna yansıdı.
Malatya, 1935’te 411 bin 513 nüfusla Türkiye’de 10’uncu sıradayken, 2025’te 755 bin 854 nüfusla 29’uncu sırada yer aldı. Yaklaşık 90 yılda Malatya’nın nüfusu 344 bin 341 kişi arttı, ancak Türkiye nüfus sıralamasında 19 basamak geriledi. Ortaya çıkan tablo, Malatya’nın küçüldüğünü değil; Türkiye’nin nüfus merkezlerinin, şehirleşme dinamiklerinin ve idari yapısının yaklaşık bir asırlık süreçte ne kadar büyük bir değişim geçirdiğini gösteriyor.
Fotoğraf: Google görseller
Kaynak: Yenihabermalatya.com
