TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a eski projeye kurdele kestirildi, Sami Er kafe açtı. Deprem kenti Malatya’da gündem: “Büyükşehir ne zaman kafe olacak?”
Depremin ağır yaralarını sarmaya çalışan Malatya’da, Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er’in yıllar önce oluşturulan Kerpiç Evler kültür alanını “Bi’Mekân” adıyla yeniden açması eleştirilere konu oldu. Müzelerin korunması ve tanıtılması gerektiğini savunan vatandaşların tepkileri, belediyenin kafe işletmeciliğine yönelmesi üzerinde yoğunlaşıyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un da katıldığı açılış programında, geçmişi 2011 yılına uzanan bir kültür projesinin yeniden açılması tartışılıyor.
Malatya’da Büyükşehir Belediyesinin Kerpiç Evler ve müze alanlarında uygulamaya koyduğu kafe konsepti, belediyenin kültür politikalarına yönelik eleştirileri gündeme taşıdı. Tepkilerde, Türkiye’de kendi alanında tek olduğu belirtilen Buğday Müzesi ile Turgut Özal Anı Evi gibi kültürel değerlerin tanıtılması ve ziyaretçi sayılarının artırılması gerektiği vurgulanıyor. “Müzeleri değil, Büyükşehir Belediyesi binasını kafeye çevirin” sözleriyle dile getirilen eleştiride, belediyenin kültürel mirası korumak yerine kafe işletmeciliğini ön plana çıkardığı savunuluyor. Mevcut kültür alanlarının isimlerinin değiştirilerek kafe markası altında yeniden açılmasının Malatya’ya sağlayacağı katkı da eleştirilerin merkezinde bulunuyor.
Tartışmaların odağındaki Kerpiç Evler Projesi, Sami Er döneminde başlatılmadı. Projenin geçmişi, dönemin Malatya Valisi Ulvi Saran’ın görev yaptığı 2011 yılına dayanıyor. Malatya Valiliği, İl Özel İdaresi ve Fırat Kalkınma Ajansı iş birliğiyle başlatılan projenin yapım ihalesi 10 Haziran 2011 tarihinde gerçekleştirildi. Daha sonra Malatya Büyükşehir Belediyesine devredilen Kerpiç Evler’de, dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Çakır yönetiminde 2015 ve 2016 yıllarında restorasyon, güçlendirme ve çevre düzenleme çalışmaları yürütüldü.
Ocak 2017’de çalışmaların tamamlandığı açıklandı. Geleneksel Malatya mimarisini yaşatmak ve kültürel mirası gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla oluşturulan alan, sonraki yıllarda müze ve anı evi işlevleriyle değerlendirildi. Sami Er yönetimi ise aynı kültür alanını 2026 yılında Bi’Mekân adıyla yeniden açtı.
Kerpiç Evler’in geçmişine dikkat çeken eleştirilerde, yıllar önce gerçekleştirilen kültürel yatırımın yeni bir kafe markası altında tanıtılmasına karşı çıkılıyor. Eleştirilerin odağında, mevcut eserlerin korunması ve geliştirilmesi yerine isim değişikliğiyle yeniden açılış programlarına dahil edilmesi bulunuyor. Deprem sonrası yeniden yapılanma sürecindeki Malatya’da altyapı, ulaşım, ticaret ve sosyal yaşam alanlarında kalıcı hizmet ihtiyacı sürerken, kafe açılışlarının belediyenin hizmet gündeminde öne çıkarılması da tepki konusu oluyor.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un katıldığı törenle Kerpiç Evler ve Müze Kafe’nin açılması, eleştirilerde ayrıca gündeme getiriliyor. Açılışa yönelik tepkilerde, projenin 2011 yılında başlatıldığı ve 2017 yılında restorasyonunun tamamlandığı hatırlatılarak, bu geçmişin TBMM Başkanı Kurtulmuş’a yeterince aktarılıp aktarılmadığı üzerinde duruluyor. Eleştirilerde, “Numan Bey’in bu olayın geçmişinden haberi yoktur. Bilse bu saçmalığa izin vermezdi. Yazık, günah” ifadeleri kullanılıyor. Ancak Kurtulmuş’un proje geçmişi hakkında hangi bilgilere sahip olduğu bilinmiyor.
Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er’in daha önce TOKİ’de görev yapmış olması da eleştirilerde gündeme getiriliyor. Depremden ağır hasar gören Malatya’da yeni yatırımların ve tamamlanan kalıcı projelerin öne çıkarılması gerektiğini savunan tepkilerde, Er’in belediyecilik geçmişine rağmen mevcut kültür alanlarının kafe adıyla yeniden açılmasının hizmet olarak sunulması eleştiriliyor. “Ben belediyeciyim diyor, TOKİ’den geldim diyor; ortada bir şey yok” sözleriyle dile getirilen tepki, özellikle deprem sonrası belediye hizmetlerine yönelik beklentileri yansıtıyor.
Kerpiç Evler bünyesinde bulunan Buğday Müzesi, Anadolu’nun tarım kültürünü ve buğdayın tarihsel gelişimini anlatan önemli kültürel mekânlar arasında yer alıyor. 2022 yılında oluşturulan müzede ata tohumları, geleneksel tarım araçları ve geçmiş dönemlerin üretim yöntemleri sergileniyor. Aynı alanda bulunan Turgut Özal Anı Evi de Türkiye Cumhuriyeti’nin 8. Cumhurbaşkanı’nın yaşamına ilişkin hatıraları yaşatıyor. Eleştirilerde, bu kültürel değerlerin ulusal düzeyde tanıtılması, turizm programlarına dahil edilmesi ve ziyaretçi sayılarının artırılması yerine kafe markasının ön plana çıkarıldığı belirtiliyor. Müze bölümlerinin tamamen kafeye dönüştürüldüğüne ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmazken, belediyenin açılış tanıtımında kafe ve restoran konseptinin ağırlık kazanması tepkilerin temelini oluşturuyor.
6 Şubat 2023 depremlerinde ağır yıkım yaşayan Malatya’da yeniden yapılanma çalışmaları devam ediyor. Şehrin konut, altyapı, ulaşım ve ekonomik toparlanma ihtiyaçları sürerken, geçmiş yıllarda oluşturulan kültür alanlarının yeni isimlerle yeniden açılması, belediyenin hizmet öncelikleri üzerinden eleştiriliyor. Tepkilerde, müzelerin korunması, kültürel mirasın tanıtılması ve Malatya’ya yeni yatırımlar kazandırılması gerektiği vurgulanıyor. 2011 yılında yapımına başlanan, 2017 yılında restorasyonu tamamlanan Kerpiç Evler’in 2026 yılında Bi’Mekân adıyla yeniden açılması, Malatya’da “Müzeleri değil, Büyükşehir Belediyesi binasını kafeye çevirin” sözleriyle dile getirilen eleştirilerin odağına yerleşti.
Görsel Malatya Buğday Müzesi, Turgut Özal Anı Evi
