Sayıştay raporu Yazıhan Belediyesi’ni sarstı! İhaleler parçalanmış, doğrudan temin yüzde 92,60’a dayanmış, 197 taşınmaz kayıtlarda yok, lüks aracın faturası belediyeye kesilmiş!
Malatya’nın Yazıhan Belediyesi’ne ilişkin 2025 yılı Sayıştay denetim bulguları, belediyenin mali ve idari yönetiminde çok sayıda mevzuat aykırılığını gündeme taşıdı. Hizmet alımlarında yüzde 92,60’a ulaşan doğrudan temin harcamaları, açık ihale yerine parçalara bölünerek aynı yüklenicilere verilen işler, muhasebe kayıtlarında yer almayan 197 taşınmaz, lüks aracın belediyeye yüklenen masrafları, 2,3 milyon liralık sermaye farkı, belgesiz sosyal yardımlar, mevzuata aykırı harcırah ödemeleri, eksik tahsil edilen vergiler ve vahşi çöp depolama uygulaması denetimin dikkat çeken başlıkları oldu.
Malatya’nın Yazıhan ilçesinde belediyenin kamu kaynaklarını kullanma biçimi, Sayıştay Başkanlığı’nın 2025 yılı denetim raporuna ilişkin aktarılan bulgularla gündeme geldi. Belediye bütçesinin harcanmasından taşınmazların muhasebeleştirilmesine, şirket ilişkilerinden personel ödemelerine, sosyal yardımlardan çevre yönetimine kadar çok sayıda alanda mevzuata aykırı uygulamalar tespit edildiği belirtildi.
Denetim bulgularında ortaya çıkan tablo, yalnızca birkaç muhasebe hatasıyla sınırlı kalmadı. İhale süreçlerinde yasal sınırların aşılması, işlerin parçalara bölünmesi, belediyenin mal varlığının eksik kaydedilmesi ve sözleşmeyle şirketin karşılaması gereken giderlerin belediye bütçesinden ödenmesi, kamu kaynaklarının yönetiminde ciddi denetim eksiklikleri bulunduğuna işaret etti.
Sayıştay denetim bulgularında en çarpıcı tespitlerden biri, Yazıhan Belediyesi’nin doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği harcamalar oldu. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinde düzenlenen ve belirli alımlarda Kamu İhale Kurumunun uygun görüşü alınmadan aşılmaması gereken yüzde 10’luk bütçe ödeneği sınırına uyulmadığı belirtildi.
Belediyenin doğrudan temin kapsamındaki harcamalarının hizmet alımlarında ilgili bütçe ödeneğinin yüzde 92,60’ına, yapım işlerinde yüzde 85,10’una, mal alımlarında ise yüzde 41,60’ına ulaştığı aktarıldı.
Bu oranlar, özellikle hizmet alımlarında mevzuatla belirlenen sınırın çok üzerinde bir harcama gerçekleştirildiğini gösterdi. Kamu alımlarında rekabetin sağlanması, eşit muamele, saydamlık ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri açısından bu durum önemli bir mevzuat aykırılığı olarak öne çıktı.
Belediyenin ihale uygulamalarında ortaya çıkan bir diğer önemli bulgu, bütünlük taşıyan işlerin ayrı alımlara bölünmesi oldu. Yol bakım ve onarımı, inşaat malzemesi alımı ve taş duvar yapımı gibi işlerin açık ihale usulünden kaçınmak ve parasal sınırların altında kalmak amacıyla parçalara ayrıldığı belirtildi. Denetimde, bu şekilde gerçekleştirilen alımların aynı yüklenicilere verilmesi de dikkat çekti.
Kamu ihale mevzuatına göre bir bütün halinde gerçekleştirilmesi gereken işlerin parasal sınırları aşmamak amacıyla bölünmesi mümkün değil. Buna rağmen belediyenin bazı işlerde bu yönteme başvurması, satın alma süreçlerinin mevzuata uygun yürütülmediğini ortaya koydu. Yüksek doğrudan temin oranlarıyla parçalı alım uygulamalarının aynı denetimde yer alması, Yazıhan Belediyesi’nin ihale yönetimindeki sorunların boyutunu gözler önüne serdi.
Sayıştay denetiminde belediyenin taşınmaz varlıklarına ilişkin ciddi bir kayıt eksikliği de tespit edildiği belirtildi. Yazıhan Belediyesi adına tapuda tescilli 197 taşınmazın ilgili maddi duran varlık hesaplarına alınmadığı aktarıldı. Belediyeye ait taşınmazların mali tablolarda eksiksiz gösterilmemesi, kurumun gerçek mal varlığının muhasebe kayıtlarına doğru yansıtılmasını engelledi. Bu tespit, taşınmazların tapuda kayıp olduğu anlamına gelmese de belediyenin varlık envanteri ve muhasebe yönetimindeki önemli eksiklikleri ortaya koydu.
Denetim bulgularında araç kiralama işlemleri de dikkat çekti. Yazıhan Belediyesi’nin kendi şirketinden, yerli muhteva oranı yüzde 50’nin altında kalan yabancı menşeli lüks binek aracı mevzuata aykırı biçimde kiraladığı belirtildi. 237 sayılı Taşıt Kanunu ve ilgili düzenlemeler kapsamında aracın mevzuatta öngörülen şartları karşılamadığı aktarıldı.
Araç kiralamasındaki aykırılığın yanı sıra, kiralama sözleşmesine göre yüklenici şirketin üstlenmesi gereken bakım, onarım, sigorta ve lastik giderlerinin belediye bütçesinden karşılandığı tespit edildi. Toplam 179 bin 333 lira 73 kuruşluk giderin, sözleşmeyle şirkete ait olmasına rağmen belediye kaynaklarından ödenmesi, kamu bütçesinin kullanımı açısından ciddi bir aykırılık olarak kayıtlara geçti.
Belediye ile bağlı şirketi arasındaki sermaye kayıtlarının da birbiriyle uyuşmadığı belirtildi. Belediyenin muhasebe kayıtlarında şirkete yatırılan sermaye 689 bin 11 lira 26 kuruş olarak görünürken, şirket bilançosunda sermaye tutarı 3 milyon lira olarak yer aldı. İki kayıt arasında 2 milyon 310 bin 988 lira 74 kuruşluk fark bulunduğu tespit edildi.
Milyonlarca lirayı bulan bu uyumsuzluk, belediye ile şirket arasındaki mali işlemlerin muhasebeleştirilmesinde ciddi eksiklikler bulunduğunu ortaya koydu. Bu fark doğrudan kayıp para anlamına gelmese de mali tabloların güvenilirliği ve doğruluğu açısından açıklığa kavuşturulması gereken önemli bir sorun olarak öne çıktı.
Sayıştay bulgularında belediyenin maddi duran varlık kayıtlarına ilişkin başka eksiklikler de yer aldı. 114 bin liranın üzerindeki yol, kilit parke ve bina onarımları gibi değer artırıcı harcamaların ilgili varlık hesaplarına alınmadığı belirtildi. Ayrıca klima, masa ve sandalye gibi demirbaşların da muhasebe kayıtlarında varlık olarak gösterilmek yerine doğrudan gider yazıldığı aktarıldı. Bu uygulamalar, belediyenin maddi duran varlıklarının gerçek değerleriyle mali tablolarda gösterilmesini engelleyen muhasebe aykırılıkları arasında yer aldı.
Belediyenin sosyal yardım işlemlerinde de mevzuata uygunluk açısından önemli eksiklikler tespit edildiği belirtildi. İhtiyaç sahiplerine yapılan yardımlarda başvuru dilekçesi, sosyal inceleme ve tespit formu ile Sosyal Yardım Komisyonu kararı bulunmadığı aktarıldı. Yardımların doğrudan Belediye Başkanı onayı ve Belediye Meclisi kararıyla gerçekleştirildiği ifade edildi.
Sosyal yardımların hangi ihtiyaç değerlendirmelerine dayandığının belgelendirilmemesi, kamu kaynaklarının dağıtımında şeffaflık ve denetlenebilirlik açısından önemli bir eksiklik oluşturdu.
Denetimde belediye personeline yapılan geçici görev yolluğu ödemeleri de mevzuata aykırı bulunduğu belirtilen işlemler arasında yer aldı. Harcırah kapsamına girmeyen market alışverişleri ve yemek giderlerinin geçici görev yolluğu bildirimlerine eklendiği aktarıldı. Ayrıca konaklama faturalarının ödeme evraklarına eklenmediği belirtildi. Bu uygulamalar, kamu personeline yapılan görev yolluğu ödemelerinde mevzuatta belirlenen harcama ve belgelendirme kurallarına uyulmadığını gösterdi.
Yazıhan Belediyesi ile yetkili sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi de denetim bulgularına yansıdı. Sözleşmeye, sosyal denge tazminatının yasal kapsamı dışında kalan sosyal haklar ve sendikal hükümler eklendiği belirtildi. Bu düzenlemelerin ilgili mevzuatta öngörülen sözleşme sınırlarını aştığı aktarıldı.
Belediyenin gelir işlemlerine ilişkin denetim bulgularında da önemli eksiklikler yer aldı. İşletme hakkı devri kapsamındaki kiralamalarda yüzde 20 yerine yüzde 18 KDV uygulandığı, bu nedenle eksik vergi hesaplandığı belirtildi. Ayrıca cadde ve sokaklarda gerçekleştirilen altyapı kazılarından alınması gereken kazı ruhsat harcı ve zemin tahrip bedellerinin tahsil edilmediği aktarıldı. Bu bulgular, belediyenin gelirlerinin mevzuata uygun biçimde hesaplanması ve tahsil edilmesinde sorunlar bulunduğunu ortaya koydu.
Sayıştay bulgularında belediyede çalışan işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin muhasebe eksikliği de yer aldı. İşçi personel için mali tablolarda ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı belirtildi. Bu durum, belediyenin gelecekte doğabilecek yükümlülüklerinin mali tablolarda eksik gösterilmesine neden olan bir uygulama olarak kayıtlara geçti.
Denetim bulgularında çevre ve halk sağlığı açısından ciddi risk oluşturan bir uygulama da gündeme geldi. Yazıhan Belediyesi’nin topladığı evsel katı atıkları Büyükşehir Belediyesi’ne ait aktarma istasyonuna taşımak yerine Fethiye Mahallesi 224 ada 2 parselde vahşi depolama yöntemiyle biriktirdiği belirtildi. Bölgede oluşan çöp yığınları ve sızıntı sularının toprak, yeraltı suları ve halk sağlığı açısından risk taşıdığı aktarıldı. Atıkların mevzuata uygun şekilde bertaraf edilmemesi, çevre yönetimindeki önemli eksiklikler arasında yer aldı.
Sayıştay’ın Yazıhan Belediyesi’ne ilişkin denetim bulgularında ortaya çıkan tablo, ihale süreçlerinden muhasebe işlemlerine, sosyal yardımlardan belediye gelirlerine kadar geniş bir alanda mevzuata uyum sorunları bulunduğuna işaret etti. Hizmet alımlarında yüzde 92,60’a ulaşan doğrudan temin oranı, aynı yüklenicilere verilen parçalı işler, muhasebe kayıtlarında bulunmayan 197 taşınmaz, lüks aracın belediyeye yüklenen giderleri ve milyonluk sermaye uyumsuzluğu, mali yönetimdeki sorunların en dikkat çekici örnekleri oldu.
Bunlara sosyal yardım belgelerindeki eksiklikler, mevzuata aykırı harcırah ödemeleri, sendika sözleşmesindeki hükümler, eksik vergi ve harç tahsilatları, kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmaması ve vahşi çöp depolama uygulaması da eklendi. Yazıhan Belediyesi’ne ilişkin aktarılan denetim bulguları, kamu kaynaklarının yönetiminde şeffaflık, mali disiplin, rekabet ve hesap verebilirlik ilkelerinin önemini bir kez daha ortaya koydu.
İhale mevzuatından belediye şirketinin hesaplarına, taşınmaz kayıtlarından kamu bütçesine yüklenen giderlere kadar uzanan bu ağır tablo, tespit edilen aykırılıkların giderilmesini ve sorumlulukların belirlenmesini zorunlu kılan ciddi bir kamu yönetimi meselesi olarak gündeme geldi.
Kaynak: Yenihabermalatya.com
